Giriş

Karpal tünel sendromu (KTS), el bileğinden geçen median sinirin sıkışması sonucu ortaya çıkan en yaygın tuzak nöropatisidir. El ve parmakta uyuşma, karıncalanma ve ağrı ile karakterizedir. Özellikle bilgisayar kullanıcıları, sekreterler, kasiyerler gibi tekrarlayan el hareketleri yapan kişilerde sık görülür.

Kadınlarda erkeklere göre 3-10 kat daha fazla görülür. 40-60 yaş arasında en sık karşılaşılır. Erken tanı ve tedavi ile sinir hasarı önlenebilir ve semptomlar tamamen ortadan kaldırılabilir.

Karpal Tünel Sendromu Nedir?

Karpal tünel, el bileğinin içinden geçen kemik ve bağlarla çevrili dar bir kanaldır. Bu tünelden median sinir ve 9 fleksör tendon geçer. Karpal tünel sendromu, median sinirin bu tünel içinde sıkışması ve bası altında kalması sonucu gelişir.

Anatomik Yapı

•Karpal kemikler: El bileği tabanını oluşturan 8 küçük kemik
•Transvers karpal ligament (Flexor retinaculum): Tünelin tavanını oluşturan sıkı bağ
•Median sinir: Baş parmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının yarısına duyu ve tenar kaslara motor fonksiyon sağlar
•Fleksör tendonlar: Parmakları bükmek için gerekli tendonlar

Tünel içindeki basınç artışı (ödem, inflamasyon, kitle) veya tünel hacminin daralması (kırık, artrit) median sinire bası uygular ve sinir fonksiyonunu bozar.

Nedenler ve Risk Faktörleri

KTS genellikle multifaktöriyeldir (birden fazla neden birlikte rol oynar).

Anatomik ve Yapısal Faktörler

• Dar karpal tünel (konjenital)
• El bilek kırıkları ve deformiteleri
• Artrit (osteoartrit, romatoid artrit)
• Ganglion kisti, lipom gibi kitleler

Mesleki ve Aktiviteyle İlgili Faktörler

• Tekrarlayan el bilek hareketleri (bilgisayar kullanımı, montaj işleri)
• Titreşimli alet kullanımı (matkap, testere)
• Kuvvetli tutuş gerektiren işler
• Uzun süreli el bilek fleksiyonu veya ekstansiyonu

Sistemik ve Metabolik Hastalıklar

• Diabetes mellitus (şeker hastalığı)
• Hipotiroidizm (tiroid bezinin düşük çalışması)
• Romatoid artrit
• Amiloidoz
• Böbrek yetmezliği (diyaliz hastaları)
• Gut (kristal birikimi)

Hormonal Faktörler

• Gebelik (sıvı retansiyonu nedeniyle)
• Menopoz
• Oral kontraseptif kullanımı

Diğer Risk Faktörleri

• Kadın cinsiyet
• İleri yaş (40-60 yaş arası)
• Obezite
• Aile öyküsü
• Sigara kullanımı

Belirtiler ve Klinik Bulgular

Tipik Semptomlar

✓Uyuşma ve karıncalanma: Baş parmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının yarısında (median sinir dağılımı)
✓Gece ağrıları: Uykudan uyandıran, el sallamakla geçen ağrı ve uyuşma
✓Güçsüzlük: Baş parmakta güç kaybı, kavrama zorluğu
✓Nesneleri düşürme: Bardak, telefon gibi objeleri tutar ken düşürme
✓İnce işlerde zorluk: Düğme ilikleme, yazı yazma, iğne kullanma güçlüğü
✓Kola yayılan ağrı: Bazı hastalarda dirsek ve omuza kadar yayılan ağrı
✓Sıcak-soğuk his kaybı: Parmak uçlarında duyu azalması

Hastalık Evreleri

Evre	Semptomlar	Tedavi
Hafif	Geceleri uyuşma, gün içinde normal	Konservatif (splint, fizik tedavi)
Orta	Gün içinde de uyuşma, hafif güçsüzlük	Konservatif + enjeksiyon veya cerrahi
İleri	Sürekli uyuşma, belirgin güç kaybı, kas erimesi (tenar atrofi)	Cerrahi (kalıcı hasar önlenmeli)

⚠️ Tenar Kas Atrofisi (İleri Evre İşareti)

Baş parmak tabanındaki kabarıklığın (tenar kasların) erimesi kalıcı sinir hasarını gösterir. Bu aşamada cerrahi tedavi gecikmeden yapılmalıdır.

Tanı Yöntemleri

📋 Anamnez

Semptomların karakteri, zamanlaması, tetikleyici faktörler, meslek, sistemik hastalıklar sorgulanır.

🔍 Fizik Muayene

Tinel testi: Karpal tünel üzerine vurma → parmağa yayılan karıncalanma (pozitif)
Phalen testi: El bilekleri fleksiyonda 60 sn bekletme → semptomların provokasyonu
Ters Phalen (Durkan) testi: El bilek ekstansiyonda
İki-nokta diskriminasyonu: Duyusal kaybın değerlendirilmesi
Tenar kas gücü testi: Baş parmak abduksiyonu (dışa açma) gücü
Tenar atrofi muayenesi: Kas erimesi gözlem

⚡ Elektrofizyolojik Testler (Altın Standart)

Sinir İletim Çalışması (NCS)

Median sinir iletim hızı ve amplitüd ölçümü. Sıkışma varlığını ve şiddetini objektif olarak gösterir.

Elektromyografi (EMG)

Tenar kas denervasyonunu (sinir hasarı) tespit eder. İleri evrede pozitif.

Not: Klinik tanı ön planda olup, EMG tedavi kararını destekler. Normal EMG olsa da klinik bulgular varsa tedavi yapılabilir.

📸 Görüntüleme

• Röntgen: Kırık, artrit, kitle ekarte etmek için
• Ultrason: Median sinir kalınlığı, kitle, tenosinovit değerlendirmesi
• MR: Nadiren, karmaşık vakalarda

Tedavi Yöntemleri

Konservatif (Ameliyatsız) Tedaviler

Hafif-orta şiddette semptomları olan, kas atrofisi bulunmayan hastalarda ilk tercih edilir.

→
El bilek splinti (gece ateli):
El bileğini nötral pozisyonda tutar, özellikle gece kullanımı. 4-6 hafta düzenli kullanım önerilir.
→
Aktivite modifikasyonu:
Tekrarlayan el bilek hareketlerinden kaçınma, ergonomik düzenlemeler.
→
Buz uygulaması:
Akut semptomları azaltmak için 15-20 dk buz.
→
İlaç tedavisi:
NSAİİ (ibuprofen, naproksen) kısa süreli kullanım. Nöropatik ağrı için gabapentin, pregabalin.
→
Fizik tedavi:
Sinir kayma egzersizleri (nerve gliding), tendon kayma, germe egzersizleri.
→
Kortikosteroid enjeksiyonu:
Karpal tünel içine steroid enjeksiyonu. Geçici rahatlama sağlar (%50-70 hastada 3-6 ay sürer). Kalıcı çözüm değildir.

Cerrahi Tedavi

Şu durumlarda cerrahi endikasyon vardır:

• Konservatif tedaviye 3-6 ay cevap yok
• İleri evre sıkışma (EMG'de ciddi denervasyond
• Tenar kas atrofisi mevcut
• Sürekli uyuşma ve güç kaybı
• Hastanın tercihi (erken cerrahi istemi)

1. Açık Karpal Tünel Gevşetme Cerrahisi

En yaygın yöntem. El bileğinde 2-3 cm kesiden transvers karpal ligament kesilir, median sinir üzerindeki bası kaldırılır.

• Anestezi: Lokal veya rejyonel blok
• Süre: 15-30 dakika
• Avantaj: Direkt görüş altında, güvenli
• İyileşme: Dikişler 10-14. günde alınır, tam fonksiyon 4-6 hafta

2. Endoskopik Karpal Tünel Gevşetme

1-2 adet küçük kesiden endoskop kullanılarak ligament kesilir.

• Avantaj: Küçük skar, daha hızlı iyileşme
• Dezavantaj: Öğrenme eğrisi, sinir-damar yaralanması riski약간 daha yüksek
• İyileşme: Genellikle açık cerrahiden 1-2 hafta daha hızlı

Ameliyat Sonrası Bakım

→İlk 24-48 saat: El yükseğe alma (ödem kontrolü), buz, pansuman
→İlk hafta: Hafif parmak hareketleri, ağır kaldırma yok
→2. hafta: Dikişler alınır, hafif aktiviteler başlar
→4-6 hafta: Tam aktiviteye dönüş, güç egzersizleri
→3-6 ay: Skar yumuşaması, maksimum iyileşme

Sıkça Sorulan Sorular

Karpal tünel sendromu kendi kendine geçer mi?

Gebeliğe bağlı KTS doğum sonrası düzelebilir. Ancak kronik KTS genellikle ilerleyicidir ve tedavi gerektir. Erken evrede konservatif tedavi ile düzelme mümkündür.

Ameliyat sonrası uyuşma hemen geçer mi?

Hafif vakalarda uyuşma ameliyat sonrası hemen düzelebilir. İleri evrede sinir iyileşmesi 3-6 ay sürebilir. Kalıcı hasar varsa (tenar atrofi), tam iyileşme olmayabilir.

Bilgisayar kullanımı KTS'ye neden olur mu?

Uzun süreli bilgisayar kullanımı risk faktörüdür. Ergonomik klavye-mouse kullanımı, sık molalar, el bilek destekleri risk azaltır. Ancak tek başına neden değil, genetik yatkınlık ve diğer faktörler de rol oynar.

KTS nüks eder mi (tekrarlar mı)?

Cerrahi sonrası nüks oranı çok düşüktür (%1-5). Nüks genellikle yetersiz ligament kesimi veya skar dokusu oluşumuna bağlıdır. Tekrarlayan vakalarda revizyon cerrahisi gerekebilir.

Her iki elde KTS varsa ne yapmalıyım?

Bilateral KTS sıktır. Genellikle önce daha semptomatik el ameliyat edilir. 4-6 hafta sonra diğer el ameliyat edilebilir. Hasta tercihine göre aynı seansta her iki el de ameliyat edilebilir (günlük aktivite kısıtlaması olur).

Kaynaklar

Atroshi I, et al. "Prevalence of carpal tunnel syndrome in a general population" JAMA. 1999.[PubMed Ara]
Keith MW, et al. "Treatment of carpal tunnel syndrome" J Am Acad Orthop Surg. 2009.[PubMed Ara]
Verdugo RJ, et al. "Surgical versus non-surgical treatment for carpal tunnel syndrome" Cochrane Database Syst Rev. 2008.[PubMed Ara]

İlgili İçerik: Ameliyatsız tedavi seçenekleri hakkında daha fazla bilgi için ameliyatsız çözümler sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

Karpal tünel sendromu yaygın ve tedavi edilebilir bir durumdur. Erken tanı ve uygun tedavi ile tam iyileşme mümkündür. Gece uyuşmaları, parmak karıncalanması gibi semptomlar varsa mutlaka bir ortopedi veya el cerrahisi uzmanına başvurmalısınız.

Hafif vakalarda konservatif tedaviler yeterli olabilir. İleri evrede cerrahi tedavi, minimal invaziv, güvenli ve yüksek başarı oranına sahip bir çözümdür. Tedavi geciktirilirse kalıcı sinir hasarı oluşabilir, bu nedenle erken müdahale önemlidir.

Karpal Tünel Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi