Giriş

Kol kaldırırken omzunuzda keskin bir ağrı hissediyor ve gece uykudan uyanıyor musunuz? Omuz sıkışması (subacromial impingement sendromu), rotator kılıf tendonlarının ve bursanın akromion altında sıkışması sonucu gelişen yaygın bir durumdur. İyi haber şu ki, omuz sıkışması çoğunlukla ameliyatsız tedavi ile başarıyla yönetilebilir.

Bu yazıda omuz sıkışmasının tedavi seçeneklerini - fizik tedavi, enjeksiyonlar, egzersizler ve gerekirse cerrahi - detaylı olarak ele alacağız. Hangi tedavi size uygundur, ne kadar sürede iyileşirsiniz ve ameliyat ne zaman gerekir gibi soruların yanıtlarını bulacaksınız.

Omuz Sıkışması Tedavisinin Hedefleri

Tedavi Hedefleri

✓ Ağrıyı azaltmak ve gece uykusunu düzeltmek
✓ İltihabı kontrol altına almak (bursite, tendinit)
✓ Omuz hareket açıklığını normale döndürmek
✓ Rotator kılıf ve skapular kasları güçlendirmek
✓ Postürü düzeltmek (öne eğik omuz)
✓ Fonksiyonu restore etmek (baş üstü aktiviteler)
✓ Tekrarlamayı önlemek

Tedavi Algoritması

1. Basamak (İlk 6-12 Hafta): Konservatif Tedavi

→ İlaç tedavisi (NSAİD)
→ Fizik tedavi modaliteleri
→ Ev egzersiz programı
→ Aktivite modifikasyonu

2. Basamak (Yanıtsızlık Halinde): Enjeksiyon Tedavisi

→ Subacromial kortikosteroid enjeksiyonu
→ Fizik tedavi devamı

3. Basamak (3-6 Ay Konservatif Tedaviye Yanıtsızlık): Cerrahi

→ Artroskopik subacromial dekompresyon
→ Bursa rezeksiyonu
→ Akromiyoplasti (gerekirse)

Konservatif (Ameliyatsız) Tedavi Seçenekleri

Omuz sıkışmasının %70-80'i konservatif tedavi ile düzelir. Bu yaklaşım 3-6 ay sürebilir ancak sabır ve düzenli egzersiz başarının anahtarıdır.

1. Aktivite Modifikasyonu ve İstirahat

• Baş üstü aktivitelerden kaçının: İlk 2-4 hafta raf kullanımı, yüksek yerlere eşya koyma, boyama gibi aktiviteleri sınırlayın
• Ağrılı hareketleri durdurun: "Acı çekerek devam etme" yaklaşımı inflamasyonu şiddetlendirir
• Uyku pozisyonu: Ağrıyan omuz üzerine yatmayın, sırtüstü veya sağlam taraf üzerine yatın
• İş ergonomisi: Bilgisayar ekranı göz hizasında, klavye dirsek seviyesinde (omuz elevasyonu yapılmamalı)

2. İlaç Tedavisi

NSAİD (Antiinflamatuar):
• İbuprofen 400-600 mg (8 saatte bir) veya Naproxen 500 mg (12 saatte bir)
• Süre: 7-14 gün (uzun süreli kullanım sakıncalı)
• Mide koruyucu ile birlikte (pantoprazol, lansoprazol)
Topikal NSAİD:
• Diklofenak jel (Voltaren Emulgel) - omuz ön ve yan kısmına günde 3-4 kez
• Sistemik yan etki riski düşük
Analjezik:
• Parasetamol (ağrı keser ama iltihap azaltmaz)

3. Fizik Tedavi Modaliteleri

Fizik tedavi kliniğinde uygulanan pasif tedaviler (egzersiz değil, cihazlarla):

• Kriyoterapi (Buz): Akut dönemde 15-20 dk (iltihap azaltır)
• Ultrason: Derin ısı, doku iyileşmesini hızlandırır
• TENS (Transkütanöz Elektrik Stimülasyonu): Ağrı kontrolü
• Laser Terapi: Düşük yoğunluklu - doku onarımı
• Mobilizasyon: Fizik tedavi uzmanı tarafından pasif eklem hareket

Not: Bu modaliteler yardımcı tedavidir, ASIL tedavi egzersizdir. Cihaz tedavileri tek başına yeterli değildir.

4. Egzersiz Programı (EN ÖNEMLİ!)

Omuz sıkışması tedavisinin temel taşıdır. Düzenli egzersiz yapmadan iyileşme olmaz.

Faz 1 (0-4 Hafta): Ağrı Kontrolü ve Hareket Açıklığı

Kodman (Pendulum) Egzersizi: Öne eğilerek kolun sallanması - günde 3x10
Pasif Abduksiyon: Karşı el veya duvar yardımıyla kol yan/öne kaldırma
Çubuk Egzersizleri: Sopa ile öne, yana, yukarı kaldırma (pasif yardımlı)
Skapular Retraksiyon: Kürek kemiklerini arkaya çekme (oturarak)
Postür Egzersizi: Sırt duvar teması, omuz geri çekme

Faz 2 (4-8 Hafta): Güçlendirme (Hafif Direnç)

Elastik Bant Egzersizleri: İç-dış rotasyon, abduksiyon (hafif direnç)
Scapular Stabilizasyon: Kürek kemiği kasları (trapez, romboid, serratus anterior)
Rotator Kılıf Güçlendirme: İç rotasyon, dış rotasyon, abduksiyon (hafif ağırlık veya bant)
Duvar İtme: Omuz stabilizasyonu

Faz 3 (8-12 Hafta): İleri Güçlendirme ve Fonksiyonel Egzersizler

Ağırlık ile Egzersiz: Dumbbell lateral raise, front raise (dikkatli)
Kapalı Kinetik Zincir: Plank, push-up (dizden başlayarak)
Propriosepsiyon: Denge tahtası, duvar topu
Fonksiyonel Aktiviteler: Raf kullanma, başın arkasına uzanma simülasyonu

💡 Kritik İpucu: Egzersizleri AĞRISIZ aralıkta yapın. Ağrılı açılarda zorlama yapmayın - bu sıkışmayı şiddetlendirir. "No pain, gain yok" burada geçersiz!

5. Enjeksiyon Tedavileri

Eğer 4-6 hafta konservatif tedaviye rağmen belirgin düzelme yoksa, enjeksiyon tedavisi düşünülür.

Subacromial Kortikosteroid Enjeksiyonu

• İçerik: Betametazon veya triamsinolon + lokal anestezik (lidokain)
• Amaç: Güçlü antiinflamatuar etki, bursit/tendinit tedavisi
• Uygulama: Akromion altı boşluğa (subacromial bursa)
• Etki başlama: 24-48 saat
• Etki süresi: 2-12 hafta (kişiye göre değişir)
• Başarı oranı: %60-70 hastada belirgin ağrı azalması
• Sıklık: Yılda maksimum 3 enjeksiyon (fazlası tendon zayıflatabilir)

PRP (Platelet-Rich Plasma) Enjeksiyonu

• Mekanizma: Kendi kanınızdan elde edilen büyüme faktörleri tendon iyileşmesini uyarır
• Endikasyon: Kronik tendinopati, kortikosteroid yanıtsızlığı
• Avantaj: Doğal, yan etki az
• Dezavantaj: Pahalı, SGK ödemez, kanıt düzeyi orta

Cerrahi Tedavi: Artroskopik Subacromial Dekompresyon

Eğer 3-6 ay konservatif tedaviye (ilaç, fizik tedavi, enjeksiyon) rağmen belirgin düzelme yoksa, cerrahi tedavi düşünülür. Modern omuz cerrahisinin %90'ı artroskopik (kapalı) olarak yapılır.

Cerrahi Endikasyonlar

✓ 3-6 ay konservatif tedaviye yanıtsızlık
✓ Şiddetli fonksiyon kaybı (günlük aktivitelerde ciddi kısıtlılık)
✓ Gece ağrısı (uyku bozukluğu)
✓ MR'da belirgin bursite, kıkırdak hasarı veya kısmi rotator kılıf yırtığı
✓ Kancalı (tip III) akromion
✓ Akromiyoklaviküler eklem artrozu (osteofitler subacromial alanı daralı)

Cerrahi Teknik

Artroskopik Subacromial Dekompresyon

Prosedür: 2-3 küçük delikten (portal) kamera ve aletler sokulur.

1. Bursa Rezeksiyonu: İltihaplanmış bursa (yastıkçık doku) çıkarılır
2. Akromiyoplasti: Akromionun alt yüzeyinden kemik mahmuzları (osteofitler) kesilir, düzleştirilir. Subacromial alan genişletilir.
3. AC Eklem Rezeksiyonu (gerekirse): Akromiyoklaviküler eklem artrozu varsa, eklem ucundan ~5 mm kemik kesilir (Mumford prosedürü)
4. Rotator Kılıf İnspeksiyonu: Kısmi yırtık varsa → debridman veya onarım

Ameliyat Detayları

• Anestezi: Genel anestezi + interscalene blok (ameliyat sonrası ağrı kontrolü)
• Süre: 45-75 dakika
• Hastanede kalış: 0-1 gün (genellikle aynı gün taburcu)
• Başarı oranı: %70-90 (ağrı azalması ve fonksiyon kazanımı)

Ameliyat Sonrası İyileşme

0-2 Hafta:

• Kol askısı (2-3 gün, konfora göre)
• Pasif hareket egzersizleri (pendulum, çubuk)
• Buz uygulama (ağrı kontrolü)
• Yara bakımı, dikiş alma (10-14. gün)

2-6 Hafta:

• Aktif yardımlı hareket
• Hafif günlük aktiviteler (yemek, yazma)
• Fizik tedavi başlar

6-12 Hafta:

• Güçlendirme egzersizleri (direnç bantları)
• Araba kullanma (6-8 hafta)
• Hafif iş aktiviteleri

3-6 Ay:

• Tam fonksiyon kazanımı
• Spora dönüş (baş üstü sporlar dikkatli)
• Ağır yük kaldırma

⚠️ Cerrahi Komplikasyonlar (Nadir):

• Donuk omuz (adhesive capsulitis): %2-5
• Enfeksiyon: %0,5-1
• Akromion kırığı (aşırı kemik kesilmesi): <%1
• Deltoid kas zayıflaması: %1-2
• Tekrarlama (impingement devam): %5-10

Sıkça Sorulan Sorular

Omuz sıkışması tedavisinde egzersiz ne kadar önemlidir?

EgzerSİZ, ameliyatsız tedavinin EN ÖNEMLİ parçasıdır. İlaç ve enjeksiyonlar sadece ağrıyı azaltır, ama omuzun biyomekanik sorununu çözmez. Rotator kılıf ve skapular kasları güçlendirmek, kol kemiğinin yukarı kaymasını engeller ve sıkışma azalır. Düzenli egzersiz yapmayan hastalarda başarı oranı %20-30 iken, düzenli yapanlarda %70-80'dir. Minimum 8-12 hafta, haftada 5-7 gün ev egzersizi şart.

Enjeksiyon tedavisi bağımlılık yapar mı?

Hayır, kortikosteroid enjeksiyonu bağımlılık yapmaz. Ancak sık tekrar (yılda >3 enjeksiyon) tendon zayıflatabilir ve yırtık riskini artırır. İdeal yaklaşım: 1 enjeksiyon + agresif fizik tedavi. Eğer enjeksiyon sonrası ağrı tamamen geçip 6 ay sonra tekrar ediyorsa, bu bağımlılık değil, altındaki sorunun (mekanik sıkışma) devam ettiğini gösterir - bu durumda cerrahi değerlendirme gerekir.

Ameliyatsız tedavi ne kadar sürer?

Konservatif tedavi programı minimum 3-6 ay sürer: • 0-4 hafta: Ağrı kontrolü, pasif hareket • 4-8 hafta: Aktif hareket, hafif güçlendirme • 8-12 hafta: İleri güçlendirme, fonksiyonel egzersiz Hafif-orta vakalarda 6-8 haftada belirgin düzelme görülür. Şiddetli vakalarda 3-6 ay gerekebilir. Eğer 6 ay sonunda hâlâ ağrı ve fonksiyon kaybı varsa, cerrahi düşünülür.

Omuz sıkışması ameliyatı başarılı mı?

Artroskopik subacromial dekompresyon, doğru hasta seçimi ile %70-90 başarı oranına sahiptir. En iyi sonuçlar: konservatif tedaviye yanıtsız, kancalı akromion, MR'da bursite. Kötü sonuç risk faktörleri: rotator kılıf yırtığı (önce onarım gerekir), ileri yaş (>70), işçi tazminatı davaları (psikososyal faktörler). Ameliyat sonrası düzenli fizik tedavi yapmayan hastalarda başarı %50'nin altına düşer.

Omuz sıkışması tekrarlar mı?

Tekrarlama riski %15-30'dur. Önleme stratejileri: • Ameliyat sonrası/tedavi sonrası düzenli güçlendirme egzersizlerine devam et (ömür boyu) • Baş üstü sporlar/işlerde postür ve tekniğe dikkat et • Erken belirtilerde (hafif ağrı) derhal egzersiz programına dön • 6 ayda bir kontrol muayenesi Cerrahi sonrası tekrarlama daha nadirdir (%5-10) çünkü mekanik sorun (kemik mahmuzları) çözülmüştür.

Kaynaklar

Michener LA, et al. "Effectiveness of rehabilitation for patients with subacromial impingement syndrome: a systematic review." J Hand Ther. 2004.[PubMed Ara]
Haahr JP, et al. "Exercises versus arthroscopic decompression in patients with subacromial impingement: a randomised, controlled study in 90 cases with a one year follow up." Ann Rheum Dis. 2005.[PubMed Ara]
Ketola S, et al. "No evidence of long-term benefits of arthroscopic acromioplasty in the treatment of shoulder impingement syndrome." Bone Joint Res. 2013.[PubMed Ara]
Neer CS 2nd. "Anterior acromioplasty for the chronic impingement syndrome in the shoulder." J Bone Joint Surg Am. 1972.[PubMed Ara]

İlgili İçerik: Omuz sıkışması için ameliyatsız tedavi seçenekleri hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz ameliyatsız çözümler sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

Omuz sıkışması tedavisinde en önemli nokta, sabırlı ve düzenli konservatif tedavi yaklaşımıdır. %70-80 hasta fizik tedavi, egzersiz ve gerekirse enjeksiyon ile başarıyla iyileşir. Egzersiz yapmadan sadece ilaç ve enjeksiyon ile kalıcı sonuç alınamaz.

Eğer 3-6 ay konservatif tedaviye rağmen düzelme yoksa, artroskopik cerrahi güvenli ve etkili bir seçenektir. Unutmayın: Hem ameliyatsız hem cerrahi tedavide, düzenli fizik tedavi ve ev egzersizleri başarının anahtarıdır. Omuz ağrınız varsa, erken dönemde bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurarak size özel tedavi planını belirleyin.