Kondromalazi Patella, diz kapağının (patella) altındaki kıkırdak dokusunun yumuşaması, incelmesi veya bozulması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Halk arasında sıklıkla "koşucu dizi" olarak bilinir.
Bu durum, özellikle genç yetişkinlerde, sporcularda ve fiziksel olarak aktif bireylerde sıkça görülür. Diz kapağının arkasındaki kıkırdak, normal şartlarda dizin hareketi sırasında femur kemiğiyle sorunsuz bir şekilde temas eder. Ancak bu kayma hareketi bozulduğunda, kıkırdak yüzeyi tahriş olur ve ağrıya yol açar.
Kondromalazi Patella Neden Olur?
Kondromalazi patella genellikle diz kapağının normal hizasından sapması sonucu oluşur. Diz kapağı, diz eklemi oluğunda düzgün hareket etmediğinde, kıkırdak doku aşırı sürtünmeye maruz kalır.
Tekrarlayan Hareketler
Koşma, zıplama, merdiven çıkma
Kas Dengesizlikleri
Quadriceps zayıflığı veya asimetri
Yanlış Teknik
Aşırı yüklenme ve hatalı egzersiz
Yapısal Bozukluklar
Patella malalignment, patella alta
Travmalar
Dize direkt darbe veya düşme
Ayak Problemleri
Düz tabanlık, yanlış ayakkabı
Kondromalazi Patella Belirtileri
Bu rahatsızlığın en belirgin semptomu diz kapağı çevresinde ağrıdır. Ağrı genellikle yavaş yavaş başlar ve zamanla artar.
Diz Kapağı Ağrısı
Önde veya arkada künt, sızlayıcı ağrı
Oturma Sonrası Ağrı
Uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken artış
Merdiven & Çömelme
İnip çıkarken, çömelirken veya doğrulurken ağrı
Kıtırtı/Çıtırtı
Dizden ses gelmesi (crepitus)
Şişlik & Sertlik
Dizde şişlik, sıcaklık veya sertlik hissi
Boşalma Hissi
Bazı vakalarda dizin boşalması veya kilitlenme
Kondromalazi ile Artrit Arasındaki Fark
Kondromalazi patella sıklıkla artrit ile karıştırılır. Ancak iki durum farklı süreçleri ifade eder:
🔴 Artrit
Eklem yüzeyinde kalıcı kıkırdak kaybına yol açan dejeneratif hastalık
🟢 Kondromalazi
Kıkırdağın erken dönem yumuşaması ve yüzeysel hasarı. Geri dönüşümlü!
Nasıl Teşhis Edilir?
Teşhis için öncelikle ayrıntılı bir hasta öyküsü alınır. Ağrının tipi, süresi ve hangi aktivitelerle tetiklendiği belirlenir.
📋 Fizik Muayene
Diz kapağı hareketleri ve hassasiyet testi
📷 Röntgen
Kemik hizalamasını değerlendirme
🧲 MR
Kıkırdak hasarı ve yumuşama derecesi
Kondromalazi Patella Tedavisi
Tedavi, genellikle cerrahi dışı yöntemlerle başlar. Amaç ağrıyı azaltmak, kıkırdak yüzeyine binen yükü hafifletmek ve diz kapağının doğru hareketini sağlamaktır.
🛏️ 1. Dinlenme ve Aktivite Düzenleme
Ağrıyı artıran egzersizlerden kaçınma. Bunun yerine, diz eklemine fazla yük bindirmeyen yüzme veya bisiklet gibi düşük etkili egzersizler önerilir.
🏃 2. Fizik Tedavi ve Egzersiz
Kondromalazinin en etkili tedavi yöntemlerinden biri. Amaç, uyluk ve kalça kaslarını güçlendirerek diz kapağının eklem oluğunda düzgün hareket etmesini sağlamaktır.
- • Quadriceps kaslarını güçlendirici egzersizler
- • Kalça abdüktör kaslarını aktive eden çalışmalar
- • Germe hareketleri (hamstring ve baldır kasları)
💊 3. İlaç Tedavisi
Non-steroid antienflamatuar ilaçlar (NSAID) ağrıyı ve iltihabı azaltır. Bu ilaçlar kortizon içermez ve kısa süreli rahatlama sağlar.
🦵 4. Destekleyici Ekipmanlar
Diz kapağının hizalanmasını düzeltmek amacıyla özel ortezler veya dizlikler kullanılabilir. Kıkırdağa binen baskıyı azaltarak iyileşmeyi destekler.
🧊 5. Soğuk ve Sıcak Uygulama
- • Buz: Egzersiz sonrası ağrıyı hafifletmek için
- • Sıcak kompres: Kas sertliğini gidermek için
Cerrahi Tedavi Gerekir mi?
Kondromalazi patella genellikle ameliyatsız iyileşebilen bir rahatsızlıktır. Cerrahi müdahale yalnızca konservatif yöntemlerden sonuç alınamayan, ileri evre kıkırdak hasarlarında düşünülür.
Cerrahi Yöntemler:
- • Artroskopik kıkırdak temizleme (debridman)
- • Lateral retinaküler gevşetme
- • Tibial tüberkül transferi (hizalama düzeltici)
Kondromalaziden Korunma Yolları
Sıkça Sorulan Sorular
Kondromalazi patella nedir?▼
Kondromalazi patella, diz kapağının altındaki kıkırdak dokusunun yumuşaması, incelmesi veya bozulması sonucu ortaya çıkan rahatsızlıktır. 'Koşucu dizi' olarak da bilinir.
Kondromalazi patella belirtileri nelerdir?▼
Diz kapağı önünde/arkasında ağrı, uzun süre oturduktan sonra ağrı artışı, merdiven inip çıkma/çömelme sırasında ağrı, dizden kıtırtı/çıtırtı sesi ve şişlik görülür.
Kondromalazi patella nasıl tedavi edilir?▼
Dinlenme, aktivite düzenleme, fizik tedavi, quadriceps güçlendirme egzersizleri, antienflamatuar ilaçlar ve ortez kullanımı ile tedavi edilir. Ameliyatsız iyileşme mümkündür.
Diz Kapağı Ağrınız mı Var?
Kondromalazi patella tedavisi için erken müdahale önemlidir. Uzman değerlendirme için randevu alın.
📚 Bilimsel Kaynaklar
- 1. Dye SF. "The pathophysiology of patellofemoral pain: a tissue homeostasis perspective." Clin Orthop Relat Res. 2005;(436):100-10. [PubMed Ara]
- 2. Witvrouw E, et al. "Patellofemoral pain: consensus statement from the 3rd International Patellofemoral Pain Research Retreat." Br J Sports Med. 2014;48(6):411-4. [PubMed Ara]
- 3. Crossley KM, et al. "2016 Patellofemoral pain consensus statement from the 4th International Patellofemoral Pain Research Retreat." Br J Sports Med. 2016;50(14):839-43. [PubMed Ara]
- 4. Boling M, et al. "Gender differences in the incidence and prevalence of patellofemoral pain syndrome." Scand J Med Sci Sports. 2010;20(5):725-30. [PubMed Ara]
- 5. Fairbank JC, et al. "Mechanical factors in the incidence of knee pain in adolescents and young adults." J Bone Joint Surg Br. 1984;66(5):685-93. [PubMed Ara]
📖 Daha Fazla Kaynak Göster (5 ek referans)
- 6. Nakagawa TH, et al. "The effect of additional strengthening of hip abductor and lateral rotator muscles in patellofemoral pain syndrome." J Orthop Sports Phys Ther. 2008;38(1):12-8. [PubMed Ara]
- 7. Fukuda TY, et al. "Hip posterolateral musculature strengthening in sedentary women with patellofemoral pain syndrome." J Orthop Sports Phys Ther. 2010;40(11):736-42. [PubMed Ara]
- 8. Collins NJ, et al. "Prognostic factors for patellofemoral pain: a multicentre observational analysis." Br J Sports Med. 2013;47(4):227-33. [PubMed Ara]
- 9. Barton CJ, et al. "The 'Best Practice Guide to Conservative Management of Patellofemoral Pain': incorporating level 1 evidence with expert clinical reasoning." Br J Sports Med. 2015;49(14):923-34. [PubMed Ara]
- 10. Powers CM, et al. "Patellofemoral pain: proximal, distal, and local factors." J Orthop Sports Phys Ther. 2012;42(6):A1-54. [PubMed Ara]