Diz kireçlenmesi (osteoartrit), eklemdeki kıkırdağın zamanla aşınması ve eklem iltihabı ile karakterize ilerleyici bir hastalıktır. Yaşa bağlı yıpranma, obezite, travma ve genetik faktörler risk oluşturur.
Tedavi, hastalığın evresine, hastanın yaşına, aktivite düzeyine ve semptomlara göre bireyselleştirilir. Erken tanı ve doğru tedavi ile yaşam kalitesi önemli ölçüde iyileşir.
Osteoartrit Evreleri (Kellgren-Lawrence)
Evre 0 - Normal
Eklemde kireçlenme bulgusu yok
Evre 1 - Şüpheli
Minimal osteofitler, belirsiz eklem aralığı daralması
Evre 2 - Hafif
Kesin osteofitler, hafif eklem aralığı daralması
Evre 3 - Orta
Orta derecede eklem aralığı daralması, belirgin osteofitler
Evre 4 - İleri
Eklem aralığı tamamen kaybolmuş, kemik-kemik teması
Konservatif (Ameliyatsız) Tedavi
⚖️ Kilo Kaybı
5-10 kg kilo kaybı dizlerdeki yükü önemli ölçüde azaltır. Her 1 kg kilo kaybı, diz eklemine gelen yükü 4 kg azaltır. Diyetisyen desteği ile dengeli beslenme programı önerilir.
🚴 Egzersiz ve Fizik Tedavi
Düşük etkili egzersizler: Yüzme, su jimnastiği, bisiklet, yürüyüş
- • Quadriceps (uyluk ön kası) güçlendirme
- • Hamstring (uyluk arka kası) germe
- • Denge ve propriosepsiyon egzersizleri
- • Manuel terapi ve mobilizasyon
💊 İlaç Tedavisi
1. Ağrı Kesiciler (Analjezikler)
Parasetamol - İlk tercih (güvenli, yan etki az)
2. NSAİİ (Nonsteroid Antienflamatuar)
İbuprofen, naproksen, diklofenak - İltihabı azaltır
3. Kondroprotektif Ajanlar
Glukozamin, kondroitin sülfat - Kıkırdak desteği (tartışmalı)
4. Topikal Tedaviler
NSAİİ içeren kremler/jeller - Lokal uygulama
💉 Enjeksiyon Tedavileri
🔸 Hyaluronik Asit (Viscosupplementation)
Eklem sıvısının viskoelastik özelliklerini iyileştirir. 3-5 enjeksiyon(haftalık veya tek seans).
- • Erken-orta evre osteoartritte etkili
- • Etki süresi: 6-12 ay
- • Yan etki: Minimal (geçici şişlik, ağrı)
🔹 PRP (Platelet-Rich Plasma)
Hastanın kendi kanından elde edilen trombosit yoğun plazma. Büyüme faktörleri ve sitokinler içerir.
- • Orta evre osteoartritte ümit verici
- • 1-3 enjeksiyon (2-4 hafta arayla)
- • Hyaluronik asitten daha uzun etki süresi
- • İleri evrede sınırlı etki
🔺 Kortikosteroid Enjeksiyonu
Güçlü anti-enflamatuar etki. Kısa süreli ağrı kontrolü.
- • Akut alevlenmelerde tercih edilir
- • Maksimum yılda 3-4 enjeksiyon
- • Uzun dönemde kıkırdak hasarı riski
🧬 Stromal Vascular Fraction (SVF) / Kök Hücre
Yağ dokusundan veya kemik iliğinden elde edilen mezenkimal kök hücreler.
- • Rejeneratif potansiyel
- • Araştırma aşamasında (henüz standart tedavi değil)
- • Pahalı ve sınırlı erişilebilirlik
🦵 Ortezler ve Yardımcı Araçlar
- • Diz breysi: Eklem stabilitesi ve yük dağılımı
- • Ayakkabı tabanı (insole): Yük çizgisi düzeltme
- • Baston: Karşı ele baston ile yük azaltma
- • Walker/Yürüteç: İleri evrede destek
Cerrahi Tedavi Seçenekleri
🔬 Diz Artroskopisi
Minimal invaziv yöntem. Erken evre osteoartrit, mekanik semptomlar (menisküs yırtığı, gevşek cisim) için.
- • Debridman (hasar görmüş doku temizliği)
- • Menisküsektomi (menisküs yırtığı onarımı)
- • Kondral lezyon tedavisi (mikrofraktür, mozaikoplasti)
- • Not: İleri evrede fayda sağlamaz
📐 Osteotomi (Kemik Kesisi)
Genç, aktif hastalarda tek kompartman tutulumu (mediyal veya lateral) varsa yük hattını düzeltmek için uygulanır.
- • HTO (High Tibial Osteotomy): Tibia üst kesisi
- • DFO (Distal Femoral Osteotomy): Femur alt kesisi
- • Diz protezini 10-15 yıl erteleyebilir
- • İyileşme süresi 3-6 ay
🦴 Kısmi Diz Protezi (Unikondiler Protez)
Sadece bir kompartmanın değiştirilmesi (mediyal veya lateral). Seçilmiş hastalarda uygulanır.
- • Tek kompartman tutulumu
- • Bağlar sağlam
- • 60 yaş altı, düşük BMI
- • Daha hızlı iyileşme, daha doğal his
- • Revizyon riski total protezden yüksek
🏥 Total Diz Protezi (TKA)
Altın standart tedavi. İleri evre osteoartrit, konservatif tedaviye yanıtsızlık, yaşam kalitesinde belirgin düşüş.
- • Endikasyonlar: Evre 3-4 osteoartrit, dinlenmede ağrı, gece ağrısı
- • Cerrahi süre: 1-2 saat
- • Hastanede kalış: 2-4 gün
- • Yürüme: Ameliyat sonrası 1. gün
- • İyileşme: 6-12 hafta (tam iyileşme 6-12 ay)
- • Ömür: %90-95 implant 15-20 yıl sorunsuz
- • Komplikasyonlar: Enfeksiyon (%1), DVT/PE (%1-2), sinir/damar hasarı (nadir)
Tedavi Algoritması
⚠️ Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
- •Dinlenme sırasında veya gece ağrısı
- •3 aydan uzun süren diz ağrısı
- •Yürüme mesafesinde belirgin azalma
- •Merdiven inip çıkmada güçlük
- •İlaçlarla kontrol edilemeyen ağrı
- •Yaşam kalitesinde belirgin düşüş
Sıkça Sorulan Sorular
Diz kireçlenmesi tedavisi nedir?▼
Diz kireçlenmesi tedavisi, hastalık evresine göre kilo kaybı, fizik tedavi, ilaç, enjeksiyonlar (PRP, hyaluronik asit), artroskopi veya diz protezi uygulamasını içerir.
Diz kireçlenmesinde ameliyatsız tedavi mümkün mü?▼
Erken evrede konservatif tedavi (kilo kaybı, egzersiz, ilaç, enjeksiyon) etkilidir. İleri evrede cerrahi tedavi gerekebilir.
PRP tedavisi diz kireçlenmesine iyi gelir mi?▼
PRP (platelet-rich plasma) erken ve orta evre osteoartritte ağrı ve fonksiyonu iyileştirebilir. İleri evrede etkisi sınırlıdır.
Diz protezi ne zaman gerekir?▼
İleri evre osteoartrit (Evre 3-4), konservatif tedaviye yanıtsızlık, dinlenmede ağrı ve yaşam kalitesinde belirgin düşüş varsa diz protezi önerilir.
İlgili İçerik: Ameliyatsız tedavi seçenekleri hakkında daha fazla bilgi için ameliyatsız çözümler sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Diz Kireçlenmesi Tedavisi
Bireysel tedavi planı için uzman değerlendirme. Erken müdahale ile yaşam kalitenizi iyileştirin.
📚 Bilimsel Kaynaklar
- 1. Zhang W, et al. "OARSI recommendations for the management of hip and knee osteoarthritis, Part II: OARSI evidence-based, expert consensus guidelines." Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(2):137-62. [PubMed Ara]
- 2. McAlindon TE, et al. "OARSI guidelines for the non-surgical management of knee osteoarthritis." Osteoarthritis Cartilage. 2014;22(3):363-88. [PubMed Ara]
- 3. Bannuru RR, et al. "Comparative effectiveness of pharmacologic interventions for knee osteoarthritis: a systematic review and network meta-analysis." Ann Intern Med. 2015;162(1):46-54. [PubMed Ara]
- 4. Meheux CJ, et al. "Efficacy of intra-articular platelet-rich plasma injections in knee osteoarthritis: a systematic review." Arthroscopy. 2016;32(3):495-505. [PubMed Ara]
- 5. Huang Y, et al. "Platelet-rich plasma versus hyaluronic acid in the treatment of knee osteoarthritis: a meta-analysis." Am J Sports Med. 2022;50(14):3971-81. [PubMed Ara]
📖 Daha Fazla Kaynak Göster (5 ek referans)
- 6. Carr AJ, et al. "Knee replacement." Lancet. 2012;379(9823):1331-40. [PubMed Ara]
- 7. Bellamy N, et al. "Viscosupplementation for the treatment of osteoarthritis of the knee." Cochrane Database Syst Rev. 2006;(2):CD005321. [PubMed Ara]
- 8. Glyn-Jones S, et al. "Osteoarthritis." Lancet. 2015;386(9991):376-87. [PubMed Ara]
- 9. Bruyère O, et al. "An updated algorithm recommendation for the management of knee osteoarthritis from the European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis, Osteoarthritis and Musculoskeletal Diseases (ESCEO)." Semin Arthritis Rheum. 2019;49(3):337-50. [PubMed Ara]
- 10. Jüni P, et al. "Intra-articular corticosteroid for knee osteoarthritis." Cochrane Database Syst Rev. 2015;(10):CD005328. [PubMed Ara]